De zeventiende Tour de France begon op 24 juni 1923 in Parijs en eindigde daar op 22 juli. De renners reden 15 etappes en legden samen 5.386 kilometer af. De gemiddelde snelheid lag op 24,2 km/u. Van de 139 deelnemers haalden slechts 48 de finish. De route liep tegen de klok in, via het westen, zuiden en oosten van Frankrijk.

De organisatie voerde enkele vernieuwingen door. Voor het eerst kregen etappewinnaars van de Tour de France 1923 een tijdsbonus van twee minuten. Ook mochten renners technische hulp krijgen van ploegleiders, al bleef het verboden om materiaal uit te wisselen met andere renners. De Tour kende drie categorieën: topcoureurs, gesponsorde renners en de touriste-routiers.

Tour de France 1923 met terugkeer Pélissier

Henri Pélissier keerde terug na een conflict met Tourbaas Henri Desgrange. Hij kreeg eerder straf voor het weggooien van een buitenband en had de Tour van 1920 voortijdig verlaten. In 1923 reed hij met revanche in zijn benen. Want hij had een langdurige ruzie met Henri Desgrange over de slechte omstandigheden waarin renners in de eerste jaren hun ronde moesten rijden. Henri en zijn broer Francis eisten een hogere gage van de sponsors. Toen dat verzoek werd afgewezen besloten ze onafhankelijk verder te gaan waarop Desgrange als machtsmiddel probeerde in te zetten dat hijde Pelissiers nooit op de voorpagina van zijn krant zou zetten. Desgrange stelde dat  Pélissier de Ronde van Frankrijk nooit zou gaan winnen maar toen dat hetzelfde jaar wel gebeurde moest hij het nieuws alsnog op de voorpagina van L’Auto afdrukken.

Een strijd tussen broers, rivalen en bergen

De eerste etappe ging naar Robert Jacquinot. Daarna nam Ottavio Bottecchia het geel over. Hij was de eerste Italiaan ooit in het geel. In de derde rit toonden Henri en Francis Pélissier hun kracht. Henri won, Francis werd tweede. Romain Bellenger nam kort het geel over, maar verloor het weer aan Bottecchia. In de Pyreneeën won Jean Alavoine drie ritten, maar kon geen klassement rijden. Bottecchia bleef aan kop tot de Alpen.

In de tiende etappe sloeg Henri Pélissier toe. Hij zag dat Bottecchia in te zware versnelling reed en demarreerde. Bottecchia kon niet volgen. Henri won met grote voorsprong en nam het geel over. In de elfde rit reden de Pélissier-broers iedereen uit het wiel. Alleen Bellenger bleef binnen tien minuten. Alavoine viel uit na een ongeluk. Bottecchia schoof op naar plek twee. De resterende vlakke ritten veranderden niets meer aan het klassement.

Henri Pélissier: de comeback van een kampioen

Henri Pélissier was de meest getalenteerde Franse renner van zijn tijd. Hij had al grote klassiekers gewonnen, maar de Tour ontbrak nog. Na jaren van conflict met Desgrange waarin hij niet deelnam aan de Ronde van Frankrijk keerde hij terug. Hij reed met flair, kracht en tactisch inzicht. Hij won drie etappes en had bij aankomst in Parijs een voorsprong van ruim een half uur op Bottecchia. Zijn overwinning was een nationale triomf. Frankrijk had sinds 1911 geen Tourwinnaar meer gehad. Pélissier bewees dat hij wel degelijk kon lijden, en dat hij de Tour waard was.

Bottechia: De Italiaanse verrassing

Ottavio Bottecchia was een onbekende Italiaan toen hij aan de start verscheen. Zijn sponsor wilde hem zelfs terugsturen, omdat hij de enige Italiaan in het team was. Hij mocht blijven en reed verrassend sterk. Hij won een etappe, droeg het geel en eindigde als tweede. Pélissier voorspelde dat Bottecchia de volgende Tour zou winnen. Die voorspelling kwam uit: hij won in 1924 én 1925.

De val van Alavoine

Jean Alavoine reed als een berggeit in de Pyreneeën. Hij won drie ritten en leek op weg naar een podiumplek. Maar in de Alpen ging het mis. Hij viel hard, raakte geblesseerd en moest opgeven. Zijn Tour eindigde in tranen, maar zijn ritten maakten indruk.

Wist je dat…?

• Henri Pélissier de eerste Franse Tourwinnaar was sinds 1911?
• Ottavio Bottecchia de eerste Italiaan in het geel was?
• Jean Alavoine drie bergetappes won, maar de Tour niet uitreed?
• De Tour van 1923 voor het eerst tijdsbonussen kende?
• De Pélissier-broers samen drie etappes wonnen?

Tot slot over de Tour de France in 1923

De Tour van 1923 was een verhaal van revanche, karakter en koersinzicht. Henri Pélissier bewees zijn klasse en schreef geschiedenis. Bottecchia kondigde zich aan als toekomstig winnaar. Alavoine toonde zijn klimtalent, maar viel uit. De Tour kreeg nieuwe regels, nieuwe helden en een nieuwe balans tussen macht en tactiek. Het was een editie die het Franse wielerhart sneller deed kloppen.